Susza nie stanowi już okazjonalnego wyzwania dla europejskich rolników. 37 krajów członkowskich i współpracujących EEA doświadczyło suszy w czerwcu 2026 roku, a prognozy klimatyczne sugerują, że częstotliwość, czas trwania i intensywność suszy będą rosnąć w całej Europie. Chociaż rolnicy nie mogą kontrolować pogody, mogą wpływać na to, jak skutecznie ich gleby pochłaniają, magazynują i wykorzystują dostępne opady.
Na szczęście wiele praktyk poprawiających odporność na suszę poprawia także zdrowie gleby, efektywność i długoterminową rentowność. Oto siedem praktycznych kroków, które rolnicy mogą podjąć już dziś, aby przygotować się na kolejną suszę.
Zbuduj lepszy zbiornik wodny pod swoimi stopami
1. Zwiększenie ilości materii organicznej w glebie
Gdy nadchodzi susza, twoja gleba staje się najważniejszym systemem magazynowania wody na farmie.
Materia organiczna gleby działa jak gąbka, pomagając glebom zatrzymywać wilgoć i poprawiając infiltrację oraz rozwój korzeni . Komisja Europejska wskazuje spadek materii organicznej gleby jako jedno z największych zagrożeń dla gleb rolniczych w całej Europie, ponieważ obniża zarówno żyzność gleby, jak i zdolność gleby do wytrzymania suszy. Według Komisji Europejskiej, obecnie 60-70% gleb w Europie jest uznawanych za niezdrowe, co podkreśla skalę wyzwania stojące przed rolnictwem.
Budowanie materii organicznej poprzez uprawy okrywowe, stosowanie obornika, komposty i zatrzymywanie pozostałości pomaga stworzyć profil gleby, który może pochłaniać i utrzymywać więcej wody przez dłuższy czas.
Korzyści wykraczają poza odporność na suszę. Gleby o wyższym poziomie materii organicznej zazwyczaj wspierają lepszą aktywność biologiczną, poprawiony obieg składników odżywczych oraz silniejsze założenie upraw w trudnych porach roku.
2. Utrzymuj ziemię przykrytą
Każdy milimetr wilgoci zatrzymany w glebie może mieć znaczenie podczas suchego lata.
Badania opublikowane przez Organizację ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) wykazały, że parowanie gleby może być nawet pięć razy niższe, gdy powierzchnia gleby jest chroniona ściółką lub pozostałościami upraw w porównaniu do gołej gleby. Rośliny okrywowe i pozostałości zatrzymywane zmniejszają bezpośrednie działanie światła słonecznego do gleby, umiarkują temperaturę gleby i spowalniają utratę wilgoci przez parowanie.
Utrzymanie żywych korzeni w ziemi i utrzymanie pokrywy gleby to kluczowe zasady rolnictwa regeneracyjnego. Pomagają poprawić infiltrację wody podczas opadów i zmniejszyć straty wilgoci podczas suszy.
Gdy nadchodzą obfite opady, przykryte gleby są również mniej podatne na erozję, co pomaga rolnikom wyłapywać cenną wilgoć zamiast patrzeć, jak opuszcza pole.
3. Eliminuj zagęszczenie gleby zanim będzie to kosztować plony
Zgęszczenie gleby jest uznawane przez Komisję Europejską za jedno z głównych zagrożeń dla zdrowia gleby w Europie, ponieważ zmniejsza powierzchnię porów, ogranicza wzrost korzeni i ogranicza przepływ zarówno powietrza, jak i wody przez profil glebowy. Uprawy rosnące na zabitych terenach mogą mieć trudności z dostępem do głębszych zasobów wodnych dokładnie wtedy, gdy są najbardziej potrzebne.
Badania agronomii Valtra i AGCO wykazały, że obniżanie ciśnienia w oponach za pomocą systemu CTIS (Central Tire Inflation) firmy Valtra może obniżyć głębokość zagęszczenia gleby o 17%, jednocześnie poprawiając efektywność pola o 1,8%. Według agronoma AGCO, Jensa Christiana Jensena, potencjał plonu może być obniżany o 3-5% rocznie w wyniku zagęszczenia gleby, podczas gdy nawet 1% poprawa plonów wynikająca z mniejszego zagęszczenia może być warta około 21 € za hektar.
Tymczasem Valtra Guide pozwala operatorom wielokrotnie podążać tymi samymi liniami nawigacyjnymi z dużą dokładnością. Tworzy to bardziej spójne wzorce ruchu, zmniejszając obszar pola narażony na powtarzające się przewroty.
Spraw, by każdy pas się liczył
4. Zmniejszenie ruchu dzięki inteligentniejszym operacjom terenowym
Każde przejście przez pole zużywa paliwo, kosztuje czas i zwiększa ryzyko uszkodzeń gleby.
Nowoczesne rolnictwo coraz bardziej koncentruje się na minimalizowaniu ruchu polnego bez kompromisów w wydajności agronomicznej. Ograniczenie ruchu zachowuje strukturę gleby, utrzymuje przestrzenie porowe dla przepływu wody i tworzy lepsze warunki dla rozwoju korzeni.
Jak Valtra może pomóc
Valtra Section Control z Multiboom umożliwia rolnikom jednoczesne zarządzanie do trzema narzędziami podczas jednego przejazdu. Zamiast prowadzić oddzielne operacje na polu, można stosować wiele produktów podczas jednej podróży.
W rezultacie jest mniej przejazdów, niższe zużycie paliwa, mniejsze zapotrzebowanie na pracę i mniejsze zakłócenia gleby. Pomaga to utrzymać strukturę gleby, jednocześnie pozwalając rolnikom na wykonywanie prac polowych w coraz węższych oknach pogodowych.
5. Poprawa zarządzania składnikami odżywczymi
Zdrowe uprawy są zazwyczaj lepiej przygotowane do radzenia sobie z trudnymi warunkami uprawy.
Podczas suszy dostępność składników odżywczych może być bardziej ograniczona, co czyni efektywne stosowanie coraz ważniejszym. Precyzyjne zarządzanie składnikami odżywczymi zapewnia uprawom dostęp do zasobów niezbędnych do zdrowego rozwoju korzeni i efektywnego pobierania wody.
Jednolite stosowanie nawozów na bardzo zróżnicowanych polach często prowadzi do nieefektywności. Niektóre obszary mogą otrzymywać więcej składników odżywczych niż jest potrzebne, podczas gdy słabsze obszary otrzymują zbyt mało.
Dokładniejsze kierowanie środków wejściowych może pomóc uprawom efektywniej wykorzystywać dostępną wodę, jednocześnie ograniczając niepotrzebne wydatki.
Jak Valtra może pomóc
Precyzyjne narzędzia rolnicze Valtra, w tym Variable Rate Control, pozwalają na dostosowanie nakładów zgodnie z warunkami polowymi i mapami recepty.
Klientka Valtra i wykonawca rolnictwa precyzyjnego, Christel Thijssen, informuje, że połączenie pobierania próbek gleby, mapowania recepty, monitorowania dronów oraz technologii o zmiennej dawce może zmniejszyć nakłady nawozów i ochrony roślin nawet o 70-90% w niektórych sytuacjach, jednocześnie poprawiając celowanie i efektywność.
6. Dywersyfikacja rotacji i systemów korzeniowych
Żadna pojedyncza uprawa nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać odporności na suszę.
Bardziej zróżnicowane płodozmianki mogą poprawić strukturę gleby, zwiększyć aktywność biologiczną i stworzyć bardziej rozległe kanały ukorzenienia w całym profilu glebowym. Różne uprawy wykorzystują i poprawiają glebę na różne sposoby.
Gatunki głęboko zakorzeniające mogą pomóc tworzyć ścieżki, które pozwalają kolejnym uprawom uzyskać dostęp do wilgoci głębiej w profilu glebowym. Różnorodne rotacje mogą również zmniejszyć presję ze strony szkodników i chorób, jednocześnie wspierając szerszą odporność gospodarstw.
Wiele systemów rolnictwa regeneracyjnego coraz bardziej koncentruje się na różnorodności upraw, ponieważ wzmacnia to cały system rolnictwa, zamiast polegać na jednym rozwiązaniu.
7. Użyj danych, aby odpowiedzieć wcześniej
Jednym z największych wyzwań podczas suszy jest wczesne rozpoznanie problemów, by móc na nie reagować.
W momencie pojawienia się widocznego stresu upraw, potencjał plonów mógł już zostać utracony. Rolnictwo precyzyjne pozwala rolnikom monitorować zmienność pól, identyfikować pojawiające się problemy i podejmować lepiej świadome decyzje zarządzające.
Obrazy satelitarne, mapy gleby i aplikacje o zmiennej stopie procentowej mogą pomóc skierować inwestycje tam, gdzie przynoszą największy wpływ, unikając jednocześnie niepotrzebnych wydatków w obszarach o niższych wynikach.
Jak Valtra może pomóc
Technologie inteligentnego rolnictwa Valtra integrują wskazówki, zarządzanie zadaniami, kontrolę aplikacji oraz zbieranie danych na jednej platformie.
Oprócz ograniczenia nakładania się, systemy te pomagają zwiększyć efektywność operacyjną. Valtra informuje, że inteligentne rozwiązania rolnicze mogą zmniejszyć nakładanie się nawet o 5%, pomagając rolnikom oszczędzać nakłady, paliwo i czas oraz poprawiając spójność na całym polu.
Odporność na suszę zaczyna się na długo przed suszą
Susza przyczyniła się do 10% spadku produkcji zbóż w UE zarówno w 2022, jak i 2023 roku, co pokazuje rosnący wpływ niedoboru wody na europejskie rolnictwo. W 2026 roku prawdopodobnie będzie to znacznie wyższe.
Nie ma cudownego rozwiązania na suszę. Jednak gospodarstwa skupiające się na poprawie zdrowia gleby, ograniczeniu zagęszczenia, utrzymaniu pokrywy gleby i stosowaniu precyzyjnych technologii konsekwentnie stawiają się w lepszej pozycji, gdy pojawiają się suche warunki.
Zmiany klimatu mogą zwiększać częstotliwość i nasilenie suszy, ale jednocześnie podkreślają wartość zdrowszych gleb i inteligentniejszych systemów rolniczych.
Gospodarstwa najlepiej przygotowane na jutrzejszą suszę to te, które dziś inwestują w odporność. Porozmawiaj z lokalnym dealerem Valtra o tym, co możesz zrobić już teraz, aby być jak najlepiej przygotowanym na potencjalne przyszłe susze.
